Απόσπασμα από το βιβλίο «Γνωρίζεις τι τρως;» του Θανάση Τάνη*

Στο παρακάτω απόσπασμα παρουσιάζεται ο ρόλος των προβιοτικών και των πρεβιοτικών στη διατροφή, καθώς και οι πιθανές ευεργετικές τους επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. 

Προβιοτικά

Ένα στοιχείο πολλών superfood είναι τα προβιοτικά. Ως προβιοτικά ορίζονται οι μικροοργανισμοί εκείνοι οι οποίοι όταν εισέρχονται στον ανθρώπινο σώμα βελτιώνουν την εντερική μικροβιακή του χλωρίδα, ασκώντας πλήθος δράσεων στον οργανισμό.

Ο ορισμός του προβιοτικού τονίζει ότι πρέπει να λαμβάνεται σε επαρκείς ποσότητες για να είναι αποτελεσματικό. Τα οφέλη για την υγεία έχουν συνήθως αποδοθεί σε κλινικές μελέτες σε δόσεις προβιοτικών που υπερβαίνουν τα 108-109 ζωντανά κύτταρα την ημέρα.

Επομένως, είναι ευρέως αποδεκτό ότι τα προβιοτικά τρόφιμα πρέπει να περιέχουν περισσότερα από 106-107 cfu/g κατά τη στιγμή της κατανάλωσης.

Πρεβιοτικά

Τα πρεβιοτικά είναι άπεπτα συστατικά των τροφών, τα οποία όταν εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό αυξάνουν την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα των προβιοτικών στο έντερο. Αποτελούν με πιο απλά λόγια την «τροφή» των προβιοτικών.

Ευεργετικές επιδράσεις

Οι διαφορετικές ευεργετικές επιδράσεις συγκεκριμένων προβιοτικών στελεχών μπορούν να μεταφραστούν σε ισχυρισμούς υγείας. Η χρήση ισχυρισμών υγείας ρυθμίζεται αυστηρά από τη νομοθεσία παγκοσμίως. Ένα κοινό στοιχείο αυτών είναι ότι η τεκμηρίωση των ισχυρισμών πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά στοιχεία.

Ορισμένοι ισχυρισμοί υγείας έχουν συσχετιστεί με τα προβιοτικά, όπως ο έλεγχος των γαστρεντερικών λοιμώξεων, η βελτίωση του μεταβολισμού της λακτόζης, οι αντιμικροβιακές και αντιμεταλλαξιογόνες ιδιότητες, η μείωση της χοληστερόλης στον ορό, η διέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος και η βελτίωση των λοιμώξεων των εντερικών παθήσεων. Επιπλέον, νέα στοιχεία υποδηλώνουν ότι τα προβιοτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην πρόληψη και θεραπεία των ατοπικών παθήσεων, της παχυσαρκίας, του διαβήτη και ορισμένων καρκίνων.

Οι μηχανισμοί με τους οποίους τα προβιοτικά ασκούν τις επιδράσεις τους μπορεί να περιλαμβάνουν την τροποποίηση του pH του εντέρου, τον ανταγωνισμό των παθογόνων μέσω της παραγωγής αντιμικροβιακών, τον ανταγωνισμό για τη δέσμευση παθογόνων, στις θέσεις υποδοχέων, στα θρεπτικά συστατικά και τους αυξητικούς παράγοντες, τη διέγερση των ανοσοτροποποιητικών κυττάρων και την παραγωγή λακτάσης.

Στα τρόφιμα, τα συναντάμε σε γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι, κεφίρ, αριάνι) και σε άλλα προϊόντα που έχουν υποστεί ζύμωση (τουρσί, ξινολάχανο). Στα ράφια των super markets διατίθονται γιαούρτια με πρόσθετα προβιοτικά τα οποία αναφέρουν στην ετικέτα την προσθήκη καλλιέργειας με πιο σύνηθες την καλλιέργεια Bifidus.


(*) Ο Τάνης Θανάσης είναι Τεχνολόγος τροφίμων με μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην νομοθεσία τροφίμων και ποτών από το τμήμα γεωπονίας του ΑΠΘ. Έχει εργαστεί επί σειρά ετών στον έλεγχο ποιότητας και ασφάλειας τροφίμων εργοστασίων παραγωγής τροφίμων διαφόρων κλάδων και από το 2021 εργάζεται ως σύμβουλος συστημάτων ποιότητας και ασφάλειας τροφίμων. Παράλληλα με την συμβουλευτική σε βιομηχανίες τροφίμων, είναι διευθυντής διασφάλισης ποιότητας σε 2 από τα μεγαλύτερα ξενοδοχεία της βορείου
Ελλάδος.
Έχει συνεργαστεί με εταιρείες τροφίμων για τον σχεδιασμό μελέτης HACCP, για την επισήμανση ετικετών και για την πιστοποίηση των συστημάτων ποιότητας. Αρθρογραφεί σε ιστοσελίδες τροφίμων και διατροφής, είναι πιστοποιημένος εκπαιδευτής Ε.Φ.Ε.Τ. και είναι εκπαιδευτής σε Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης για στελέχη τεχνολογίας και ελέγχου τροφίμων και ποτών.